28 شهريور 1399
مصاحبه اشكان زهرايي و غزال زارع
*سوال اول من اين است كه چرا سراغ ملامين رفتيد؟ آيا رويكرد شما تاريخي يا مسئله شما ديزاين بود يا رفتار مصرف كننده بوده است؟ كدام يك از اين موارد شما را به سمت مطالعه بر روي اين صنعت ترغيب كرد؟
_ چرايي انتخاب من در مورد ملامين به عنوان كيس استادي (Case Study) علاقه و پژوهشهاي اوليه من كه به سالها قبل برميگردد، بررسي نقوش گل و گياه در نگارههاي ايران است و تشابهاتي كه در توليدات اوليه ملامين از حيث نقش، فرم ، تركيببندي، تقارب معنايي و ظاهري پيدا ميكرد.
*آيا نقش به معناي يك فرم تكرار شونده است؟
_ نه تكرار به معناي رسيدن به بافت بلكه نقش به مثابه يك فرم مستقل
در نگارگري ايراني گل و گياه و هر فرمي از نظر قالب و محتوا، ارتباط متقابل دارد و در مكاتب و شهرهاي مختلف هم بيان متفاوتي به خود ميگيرد. البته منظور من، نقش به عنوان يك فرم واحد در نظر گرفتهام.
با بررسي نقوش، كاربرد بعضي از گياهان به عنوان مثال گل ختمي و در مواردي غنچه گل و يا انواع ديگر گلها در مكاتب مختلف بر ميخورم كه همين نقط مشترك را در ظروف ميديدم، بخصوص متناسب با محله و شهرهاي مختلف. در مواردي فرم و نقش در ظروف بيشتر حتي در هنر و نقاشي پهلوي اول حالت خام دستانه و يا كيج به نظر ميرسد.
*در مورد مصرفگرايي چطور؟
_طبيعي است كه در حين پژوهش به ميزان گسترش توليد و پخش و رابطه عرضه و تقاضا بدون مرزبندي در همه مناطق تهران و شهرستانها براي من مورد اهميت قرار ميگرفت و اين كه صرفاً مسئله ارزاني اين اشيا نميتوانسته مصرف آنها را گسترش بدهد. عوامل ديگري در حاشيه دوم مردم تشويق و ترغيب به خريد و استفاده كرده است. بخصوص مشترك بودن يك نقش در يك فاميل بسيار آشكار است و بلعكس زماني كه بعضي از ظروف از نظر شكل ظاهري، رنگ و نقش در بعضي مناطق شمال، جنوب، شرق و يا غرب تهران نشان ميدادم با آنها غريبه بودند.
منظورم ايناست كه مسئله مذهب، آداب و رسوم هر منطقه در شكلگيري فرهنگ مصرف هر منطقه تاثيرگذار بودهاست.
*پس اول از هرچيزي شما از دريچه زيباييشناسي جذب اين ظروف شديد و اين كه چطور يك پديده هنري مانند نگارگري تبديل به يك نقاشي روي يك ظرف ميشود؟
_بله، يكي از دغدغههاي من بود. بعد شما را متوجه اين موضوع كرد كه چطور يك ظرف مانند ملامين در يك دوره تاريخي و يك جغرافياي خاص مورد توجه قرار ميگيرد و بعدش حذف ميشود و اشيا جديد جايگزين ميشود. حالا اين كه چطور ارتباط با مصرفگرايي پيدا كرده است مسئله من نيست.
*ميخواهم اين را بپرسم كه آيا به پديده ظروف و پيشينه آن رجوع كرديد؟ چرا وقتي ملامين ميآيد مردم تصميم ميگيرند ظروف فلزي را كمتر استفاده كنند و سراغ اين كالا بيايند؟
_تنوع در شكل، اندازه و تعداد از عوامل مهم تقاضا ميباشد و از طرفي خاصيت نشكن بودن و تشابه ظاهري با ظروف چيني با اين تفاوت، متنوع تر به عوامل ديگي مانند قابليت آسان در شست و شو، اقتصادي بودن و در دسترس بود، نسبت دوام آن و ارزش در برابر قيمت ، همه موارد مسائلي هستند كه ميتوان در مورد ملامين گفتگو كرد.
در ابتداي مطالعه به پيشينه رجوع كردم و به بررسي كاربرد ديگر ظروف از جمله روسي، مس و برنج پرداختم كه البته آنها هم ، در خود كماكان طراحي و يا نقشآرايي نداشتهاند، مگر حكاكي روي ظروف برنج.
بيشتر اطلاعات هم بر اساس كار شفاهي انجام شد. به عنوان يك كار نگاه ميكردم.
با توجه به اينكه خاصيت نفتي ندارد ولي از پتروشيمي ميآيد. بله بعد از پلاستيك و پتروشيمي، ملامين توليد ميشود.
با توجه به اينكه پي.وي.سي، پليكربناتريال پليمرها زادهی پتروشيمي هستند، منظور اين است كه نتيجه پيشرفت توسعه صنعت پتروشيمي است.
*چيزي كه براي من جالب است مسئله مقايسه است كه البته در كار شما مقايسه ديده نميشود و دوست دارم بدانم كه آيا نقوش را اولين بار روي ظروف ملامين ديدهايد؟
_ روي ظروف چوبي و لعابي هم نقوشي ديده ميشوند اما دقت در جزئيات را در نقوش ملامين بيشتر ميتوان حس كرد.
در نقوشي كه بر نقرههاي ونيزي بكار رفته، اغلب لعاب و يا شبيه به لاك ديده ميشود.
اوايل حدود بيست سال قبل تصور ميكردم اين نقوش روي ملامين با دست كار شدهاند ولي كم كم متوجه شدم كه چيزي شبيه به برچسب هستند كه اين خود بر امر كپي و توليد دلالت ميكند. قابليت توليد انبوه داشته اند.
*با توجه به مطالعه شما، ملامين اولين بار به اين شكل توليد و تكثير انبوه شده است؟ بله؟
_من اين طور متوجه شدم، بله.
تا قبل از اين خيلي امكانپذير نبوده است.
*پس صنعت توانسته نقش موثري در تكثير و توليد داشته باشد؟
_ بله كاملا درست است.
*مهمترين دستاورد شما در اين پروژه براي ادامه فعاليت خود شما و يا ديگران را در چه ميبينيد؟
_ جمعآوري كردن، مشاهده و اين نگاه به نمونهها و دريافتن و مقايسه اطلاعات.
*بله به نظر من هم اين نگاه كلكسيوني در امر رسيدن به دادهها مهمترين دستاورد اين پروژه و مسير مطالعه شما بوده است.
بدون دیدگاه